जगातील सर्वात मोठी रिफायनरी भारतात

भारताने औद्योगिक आणि ऊर्जा क्षेत्रात मोठी प्रगती केली आहे. त्याचे एक महत्त्वाचे उदाहरण म्हणजे जगातील सर्वात मोठी तेल रिफायनरी भारतात आहे. ही रिफायनरी गुजरात राज्यातील येथे स्थित आहे. ही प्रचंड औद्योगिक संकुल या भारतीय कंपनीने उभारले आहे.

ही रिफायनरी केवळ भारतासाठीच नाही तर संपूर्ण जगासाठी महत्त्वाची मानली जाते. येथे दररोज सुमारे 12 ते 14 लाख बॅरल कच्चे तेल प्रक्रिया करण्याची क्षमता आहे. इतक्या मोठ्या प्रमाणात तेल प्रक्रिया करणारी दुसरी रिफायनरी जगात नाही, त्यामुळे जामनगर रिफायनरीला जगातील सर्वात मोठी रिफायनरी म्हणून ओळखले जाते.

या प्रकल्पाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे येथे अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातो. जड आणि स्वस्त कच्चे तेल देखील येथे प्रक्रिया करून त्यापासून उच्च दर्जाचे पेट्रोल, डिझेल, एव्हिएशन इंधन आणि विविध पेट्रोकेमिकल उत्पादने तयार केली जातात. त्यामुळे उत्पादन खर्च कमी आणि नफा जास्त मिळतो.

जामनगर रिफायनरी समुद्रकिनाऱ्याजवळ असल्यामुळे मोठ्या तेल जहाजांमधून कच्चे तेल थेट येथे आणता येते. त्याचप्रमाणे तयार झालेले इंधन आणि इतर उत्पादने सहजपणे परदेशात निर्यात करता येतात. त्यामुळे भारताला परकीय चलन मिळण्यास मोठी मदत होते.

या रिफायनरीमधून तयार होणारे पेट्रोल, डिझेल आणि इतर इंधन युरोप, आफ्रिका आणि अमेरिकेसारख्या अनेक देशांमध्ये निर्यात केले जाते. त्यामुळे भारत जागतिक ऊर्जा बाजारात एक महत्त्वाचा खेळाडू बनला आहे.

जामनगर रिफायनरीमुळे भारताची औद्योगिक ताकद जगासमोर आली आहे. एका भारतीय कंपनीने उभारलेला हा प्रकल्प देशाच्या तांत्रिक क्षमता, व्यवस्थापन कौशल्य आणि आर्थिक सामर्थ्य यांचे प्रतीक मानला जातो.

संक्षेपात सांगायचे तर, गुजरातमधील जामनगर येथे असलेली ही रिफायनरी केवळ भारताचा अभिमान नाही तर ती जगातील ऊर्जा उद्योगातील एक महत्त्वाचा टप्पा मानली जाते.

लेखक : नितीन वैष्णव (संपादक) Money Sense Solution